Rukwinden

Verkeerd bezig?

Tijdens het weerbericht waarschuwen ze soms voor rukwinden. Iedereen kent ze wel. Ben je rustig aan het rijden tijdens een grijze maar droge herfstdag en wordt je daar plots haast omver geblazen, bijna de berm in of op het andere rijvak. Verrast verstevig je je grip op het stuur en ruk je de machine in de goede richting. Net op dat moment valt de wind weg, ben jij aan het oversturen en zwiep je naar de overkant van de weg om weer terug gemokerd te worden door een nieuwe windvlaag. Meteen heb je alle vervelende eigenschappen bij elkaar gehad. Rukwinden zijn er plots en zonder waarschuwing, ze slaan toe met grote hevigheid en meestal zijn het zijwinden.

Hoe reageerde jij toen het je overkwam? Heb je je armen zo stijf mogelijk gehouden? Waren je kneukels wit van te knijpen in je stuur? Kneep je je tank fijn met je dijen? Reed je verkrampt? Dan deed je alles verkeerd wat je verkeerd kon doen. Hoe minder je doet, hoe beter de motorfiets met die winden overweg kan, als jij tenminste op de goede manier reageert.

Ontspannnn… en heers

Net als bij het rijden over kasseiwegen zit de oplossing in een ontspannen zithouding. Bij zulke windvlagen hoef je je grip op je stuur niet te verstevigen en je armspieren moet je al helemaal niet opspannen. Integendeel zelfs, neem de stuurhelften lichtjes vast, leun wat naar voren en laat je armen licht gebogen en losjes hangen. Je motorfiets moet vrij heen en weer kunnen bewegen terwijl de wind erop beukt. Als jij je stuur met stijve armen vasthoudt, dan geef je zelf de slingerbewegingen van het stuur door aan de rest van de motorfiets en verhoog je de instabiliteit aanzienlijk.

Daarmee is nog niet alles gezegd. Door er rustig op te zitten en de machine een beetje zijn gang te laten gaan, zul je al veel soepeler doorheen de windvlagen rijden, maar er zijn vanzelfsprekend grenzen aan het heen en weer slingeren. Die grenzen heten de berm en de rijstrook van de tegenliggers. Daar wil je niet belanden. Je zult dus toch op één of andere manier moeten reageren om de motorfiets op het goede pad te houden. Dat hij wat heen en weer beweegt onder die windstoten mag, maar jij moet de baas blijven. Jij bepaalt hoeveel hij mag zwalpen.

Als je voelt dat de machine plots naar de kant gedrukt wordt, ga je gewoon een heel klein beetje tegensturen. Door deze handeling zal de motorfiets wat naar de wind toe kantelen (zijn zwaartepunt verplaatst zich) en tegen de wind gaan leunen. Bij een aanhoudende zijwind die met constante snelheid waait (zoals op bruggen), kun je zelfs kilometers lang “schuin” rijden. Net zoals iemand die op een zeedijk de branding gadeslaat en zich schrap moet zetten om niet omver gewaaid te worden. De duwende wind en de “vallende” motorfiets houden zich op dat moment in evenwicht. Hoeveel moet je tegensturen en hoe zwaar moet je tegen de wind in leunen? Zoveel als nodig is. Je evenwichtsgevoel zal je dat weten te vertellen.

Windvlagen zijn echter niet voor niets vlagen. De kracht waarmee ze toeslaan is niet te voorspellen. Je zult niet kunnen vermijden dat je machine wat heen en weer gaat. Dat is echter doodnormaal. Die kleine koerswijzigingen kun je toch nooit helemaal opvangen. Zolang je op je eigen rijstrook blijft, ben je goed bezig. Daarom ook dat je op zulke momenten best het midden van het rijvak tracht aan te houden. Zo is je veiligheidsmarge aan beide zijden het grootst.

Anticiperen? Soms.

Er zijn echter situaties waarin je wel kunt anticiperen. Dat zijn echter situaties waar geen sprake meer is van rukwinden. Als je in de verte een grote vrachtwagen ziet naderen, dan weet je dat hij voor een enorme windverplaatsing zorgt die jou met volle kracht zal raken. Of als er een constante zijwind is waar jij al kilometers lang tegenaan leunt en je merkt dat je enkele huizen gaat passeren of onder een brug door moet. Die huizen en de peilers van die brug breken de kracht van de wind. Als je daar passeert heeft leunen tegen de wind in geen zin, want er is daar geen wind. Zulke momenten zie je meestal al op voorhand aankomen en je kunt hierop inspelen. Hou je gereed om je motorfiets op te vangen als hij aan zijn zwieper begint. Vergeet niet dat je de slingerbeweging nooit helemaal kunt neutraliseren. Laat hem wat gaan. Stuur dan soepel en zo krachtig als nodig bij. Kies ook een goede positie op de rijstrook. Let erop dat je zo ver mogelijk verwijderd bent van die tegemoet komende vrachtwagen of van het huis dat de wind breekt. Zo verhoog je de veiligheidsmarge en heb je meer tijd om de motorfiets te corrigeren.

Op je gemak door de bocht

Je zult wel al begrepen hebben dat plat gaan in bochten risico’s met zich meebrengt. We moet er niet aan denken wat er kan gebeuren als je plat in de bocht ligt en een rukwind steekt op. Veel kans dat je mooi van de baan geveegd wordt. Tja, een rukwind vreet niet echt veel van je zijwaartse tractie op, maar als je al veel van je banden vergt door snel een bocht te nemen, dan is er weinig nodig om de grip te verliezen en onderuit te gaan. Op rechte stukken moet je dus geen vrees hebben dat je onderuit geblazen wordt. De banden hebben ook onder die omstandigheden veel tractie. Rukwinden veranderen daar weinig aan. Let wel, het kàn gebeuren dat de wind sterk genoeg is om zelfs wagens op te tillen en dat komt dan ook in het nieuws, maar dan ben je dus in een orkaan verzeild geraakt en daarop zijn deze regels niet van toepassing. Eigenlijk heb je dan niet goed genoeg naar het weerbericht geluisterd….

Speelt het gewicht een rol?

Is het gewicht van een motorfiets van tel? Niet zozeer, het is eerder de combinatie van de gewichtsverdeling, de stuurgeometrie en de grootte en de bouw van het zijoppervlak dat een rol speelt. Een grote toermachine met een windscherm en hoog opgestapelde bagage zal waarschijnlijk wel gevoeliger voor zijwind zijn dan een kleine lichte machine maar je mag dan weer niet uit het oog verliezen dat die kleine machine misschien wel sportiever en dus lichter stuurt waardoor hij minder zijwind nodig heeft om af te wijken van het rechte pad. Er is ook meer wind nodig om een zware massa van zijn lijn af te dwingen. Om maar te zeggen dat alles afhangt van het geheel der factoren.

Conclusie

Als je geplaagd wordt door rukwinden, leun je wat voorover en houd ontspannen je stuur vast. Je laat de machine leunen tegen de wind in en laat toe dat de motorfiets zelf zijn weg zoekt, binnen grenzen die jij bepaalt door met zachte maar ferme hand tegen te sturen. Bochten neem je trager dan je gewend bent om te verhinderen dat je onderuit geblazen wordt.