ABS: noodstops in grafiekjes

Over ABS is al héél erg veel geschreven en gezegd, maar nog niet hier. Omdat wij - geheel toevallig zo - beschikken over een stel mooie rem-grafieken die we nog nergens anders zijn tegen gekomen, bieden we jullie ze hier aan, samen met de bijhorende uitleg. Het zijn grafieken met remcurves erop, en ze leren ons veel, héél erg veel over die zo levensbelangrijke onderdelen: de remmen.

Lekker hard remmen in de regen

Grafiek 1

Deze eerste grafiek is een hele coole en komt van een professionele motorrijder (we denken daarbij aan de helden van de bereden politie) die een remproef gedaan heeft met een Fireblade zonder ABS, op nat wegdek en enkel met de voorrem. Je ziet er een heel pak dingen op. Je ziet bvb. duidelijk dat er al bijna een halve seconde verloren gaat aan het initiële aanleggen van de remmen alleen al ! Aan 72km/uur (=72.000 m/3.600 sec) is dat meteen een verlies van 10 meter ! En dan heb ik nog niet eens de standaard reactietijd van 1 seconde gerekend want da’s nog eens 20meter erbij. Dus er zou in het “echt” aan 72km/u al dertig meter verloren zijn eer de remmen écht beginnen te vertragen! Behoorlijk beangstigend, niet? Verder zie je dat het een kleine vier seconden – 3.65 sec - duurt eer hij stilstaat. Ook zie je dat hij de remdruk geleidelijk opbouwt en rond seconde 3.2 wordt de maximale remkracht – en dus remvertraging (a) – behaald : iets meer dan 9 m/s² is de remvertraging. Geef toe, je had niet verwacht dat je op nat baanvak ZO hard kon remmen ! Dit is quasi even hard als op droog ! Deze grafiek toont héél mooi aan dat je in de regen extreem hard kan remmen zonder je wielen te blokkeren ! Dat heb ik in vroeger jaren toen er nog gereden werd op roadbooks en een afslag regelmatig net wel of net niet werd gemist goed kunnen gebruiken!

Droger is harder

De 2de grafiek dan, van aan BMW K75, enkel voorrem, op DAB (dichtasfaltbeton)

Het is dezelfde rijder als daarnet. Ook hier zie je heel mooi dat er een zekere tijd nodig is om de remmen te laten aangrijpen. Dan volgt een mooie opbouw van de remdruk – en remvertraging – en na 3.3 sec staat de rijder dan stil. Quasi identiek dus aan de CBR-grafiek. De maximale remvertraging ligt hier wat hoger dan bij de Fireblade, dat komt omdat het wegdek nu droog is natuurlijk.

Valt het op dat de opbouw van de remkracht wat "traagjes" gaat? Is ook nogal wiedes, het was deze man zijn eerste poging!

Méér oefenen is ook harder

De 3de grafiek is ook door diezelfde man gemaakt, met dezelfde moto, ook op droog beton, maar deze keer NA TRAINING !

Wat metéén opvalt is hoe snel er naar die maximale remkracht gegaan wordt. Dat komt omdat de rijder een tijd heeft kunnen oefenen. Hierdoor kent hij niet alleen de remmen van zijn motorfiets beter, maar hij weet daardoor ook hoeveel grip het wegdek geeft. Dat laat hem toe om sneller maximaal te remmen en daardoor legt hij natuurlijk ook een pak minder meters af. Minder kans om dus op dat obstakel te knallen. Je ziet ook mooi dat hij de blokkeergrens van het voorwiel meermaals bereikt. Je begrijpt wellicht wel dat je op de openbare weg (OW) nooit tijd hebt om te oefenen. Het moet van de eerste keer goed zijn. Dat is natuurlijk onmogelijk, al was het maar omdat je in een noodsituatie geheel reflexmatig reageert. Het is dààr dat ABS enorm levensreddend is : het ABS neemt het van je reflexen over en gaat meteen naar die maximale remvertraging, daarbij rekening houdend met de staat van het wegdek. Vooral in ons puitenlandje met zijn rotte wegen is dat zeer belangrijk.

Nu, voorgaande grafieken werden zoals eerder gezegd samengesteld met een professionele rijder aan het roer. Je ziet hoe deze pro zijn remdruk mooi “opbouwt”. Hij “zoekt” de maximale remvertraging en vindt die ook, en omdat ie een professional is gaat die opbouw behoorlijk snel zelfs ! Het is een beetje spijtig dat we geen grafiek hebben van een beginnend motorrijder, maar we weten wel zo’n beetje hoe die er zou uitzien : de opbouw zou véél langzamer zijn en de maximale remvertraging zou ook een héél pak lager liggen vanwege de beginner zijn blokkeervrees.

Maar bij de KNMV hebben ze iets ànders gedaan, iets vrij leep. Ze hebben een beginner op een motorfiets gezet en hem gezegd dat zijn remmen niet konden blokkeren. Of hij aub even zo hard mogelijk kon remmen aub??? Om dat blokkeren te vermijden hadden ze de voorrem voorzien van een stelschroefje. Dankzij dit schroefje kan het remhendel niet maximaal worden ingetrokken, en daardoor blokkeert het voorwiel nét niet. De beginner ging dus onbevreesd lekker hard in de remmen en dat had deze mooie grafiek tot gevolg :

Doordat hij niet meer bang is om zijn voorwiel te blokkeren, schiet hij – na het aanleggen van de remmen (=het wegnemen van de speling uit het remsysteem) – meteen naar de maximaal mogelijke remvertraging. Het voorwiel blokkeert niet. En zo leert de beginner dat er verdomd hard geremd kan worden zonder gevaar voor eigen leven !

Maar de beginner blijft een beginner natuurlijk. Dus als hij niet zeer veel oefent op hard remmen, dan zal hij nog vele duizenden kilometers rond rijden met uiterst inefficiënte remmen, en dus potentieel zeer gevaarlijk zijn voor zichzelf en anderen. Daarom opnieuw is het zo handig om ABS op een motorfiets te hebben. ABS schenkt de rijder vertrouwen, waardoor deze vanzelf beter – lees harder en sneller – zal remmen wanneer het nodig is. De kans dat hij – zoals sommigen suggereren – steeds opnieuw zonder nadenken die rem gaat toehakken is relatief klein, om de simpele reden dat het helemaal niet comfortabel is om altijd en overal noodstops te doen. En het zou tot absurde taferelen leiden ook.

En die achterrem dan? Ocharme...

Zo, nu weten we hoe krachtig een voorrem kan zijn. Maar hoe zit het nu met de achterrem? Dat zie je in deze grafiek, met een BMW K75 gedaan, en het ABS is nu wel degelijk in werking.

Ook hier weer effe aanleggen, en dan hop de remvertraging springt naar zo’n 4m/s². Dat is maar half zoveel als vooraan ! Een mooi bewijs dat de voorrem de krachtigste rem is, iets waar beginners meestal dik in de fout gaan.
De grafiek is ook leuk omdat het een heel mooi ABS-voorbeeld is. Een ABS-grafiek begint nl altijd met een piek die hoger is dan gemiddeld, hier hangt de remvertragingspiek rond zo’n 6m/s², om dan gedurende de hele ABS-werking net onder die piek te blijven: pulsen dus van 3.5 à 4.5m/s² die verlopen naar kleinere pulsen rond de 5m/s². ABS gaat dus – gemiddeld - effectief net ietsje minder hard remmen dan er maximaal geremd zou kunnen worden. Dat verschijnsel is de oorzaak van de mythe dat geoefende rijders harder kunnen remmen dan een moto-met-ABS. Zeker in de jaren ’80 toen ABS heel lomp was, was dat mogelijk, maar met de extreem snelle processoren van vandaag, de gevoelige sensoren, de véél betere computerprogramma’s en de véle factoren ook waarmee tegenwoordig wordt rekening gehouden, lijkt het mij onmogelijk om een moto-met-ABS nog uit te remmen.

Integraal remsysteem remt het hardst

Goed, tot zover moto’s met remmen die los van elkaar werken. Want natuurlijk bestaan er ook motorfietsen waarin beide remmen aan elkaar gekoppeld zijn. Een halve eeuw geleden was er bvb al Moto Guzzi met hun integraal remsysteem : het rempedaal bediende niet alleen de achterrem maar ook de voorrem ! Ook Honda heeft al meerdere decennia hun DCBS (Dual Combined Brake System) waarbij het activeren van de voorrem ook de achterrem inschakelt. En omgekeerd. Op die manier worden beide remmen tegelijk ingeschakeld, en dat leidt natuurlijk weer tot nog kortere remafstanden en remtijden. Hierna volgen twee grafieken waarbij een moderne Pan European werd ingezet.


In deze eerste grafiek wordt er met beide remmen en meteen maximaal geremd, gebruik makend van alle technologiën waarmee de Pan is uitgevoerd. Het resultaat mag er wel zijn eigenlijk. Op drie seconden staat staat de moto stil ! Da’s bijna een seconde sneller dan in de vorige grafieken.

Maar het leukste zien we in de laatste remgrafiek.

Wat zien we : de typische 0.4 seconden die dienen om de speling uit het remsysteem te halen, een extreem snelle opbouw naar de blokkeergrens wat wijst op werkend ABS, en stilstaan op iets minder dan vier seconden. Het grote verschil echter met de vorige grafiek is dat nu énkel het rempedaal werd bediend! En dankzij het integrale remsysteem krijg je een krachtige remvertraging van 10 m/s² ipv een zwakke 4m/s².

Driewerf hoera dus voor dit über-intelligente remsysteem ! Het schakelt de domheden van de onwetende motorrijder op een handige manier compleet uit !

Sneller stilstaan mét of zonder ABS ???

Goed, tot zover de grafieken van de KNMV. Ik zou nog even willen terugkeren naar de kwestie of een moto/auto zonder ABS sneller kan stilstaan dan mét ABS. Velen geloven daarin. Zuiver wetenschappelijk kunnen we inderdaad stellen dat je zonder ABS harder kan stilstaan dan mét. Mààr dat kan énkel in ideale omstandigheden! Dus met een rijder die de nodige tijd en runs krijgt om wegdek en remmen te leren kennen. En waarom kan dat dan? Wel, onderstaande grafiek toont dat mooi : een ABS-systeem gaat duidelijk initieel even "te" hard remmen om dan zichzelf bij te stellen en net dat ietsiepietsie minder hard te remmen. Een getraind remmer houdt die remgrens hoger en remt zo harder. Net zoals de auteur zegt dus : “On concrete, with race tires on, I could consistently outbrake the ABS system.”. Juist ja, met racebanden …

Maar de auteur zegt verder ook iets héél erg belangrijks : “The opposite is true in the wet or if you find yourself needing a steering input during hard braking; In these cases, the wheel locks much more easily and the ABS is capable of far finer control than the driver. Plus the ABS can control individual wheels (or pairs of wheels in older systems) where the driver cannot. In low-grip conditions, the ABS is going to be better than any driver.”
Vrij vertaald : in het nat en tijdens het sturen is ABS onoverwinnelijk omdat het de remmen veel beter en verfijnder kan bedienen dan gelijk welke rijder én omdat ABS perfect in staat is om beide wielen tegelijk onder controle te houden.
Verder wijst de auteur er ook fijntjes op dat je dankzij ABS geen vierkante banden meer hebt, omdat de wielen blijven rollen – zij het schoksgewijs. En da’s ook weer mooi meegenomen.

Het grafiekje en meer kan je hier terugvinden : http://farnorthracing.com/autocross_secrets9.html

Remvertragingen op diverse wegdekken


Op deze site (www.dirkchristiaens.be/hoofdstuk1.htm) vinden we veel info over maximale remvertraging op diverse ondergronden. Zoek daarvoor de paragraaf “Remvertraging van voertuigen”. De auteur is een ingenieur die als expert optreedt bij verkeersongevallen en dus de snelheden van de betrokken voertuigen moet inschatten. Er staat veel te lezen maar ik geef hier gewoon een rijtje van de remvertragingen:
• op droog beton of asfalt wegdek : 7 à 8 m/s² => We weten uit de grafieken van de KNMV dat het best wel mogelijk is om hogere remvertragingen te bereiken, met goeie banden, op een goeie weg en met een goeie chauffeur…
• op nat beton of asfalt: afhankelijk van hoeveelheid water : zonder ABS-remmen 4 à 6 m/s² ; met ABS-remmen : 7 à 7,5 m/s² => dat wisten we ook al uit de grafieken van de KNMV!
• op natte kassei met ABS : 5,5 à 6 m/s² ==> zoals je merkt is dat niet echt fantastisch...
• op nat gras : ca 2 m/s² => iedereen heeft onderhand wel eens over een nat gazonnetje gereden, toch?
• op sneeuw : ca. 1,5 m/s²  => Heet dat nog remmen????

Leuk weetje : Om een zelfde stopafstand te bereiken als aan 50 km/u op droog wegdek mag men in de sneeuw niet sneller rijden dan ca. 27 km/u.

Al deze getalletjes worden dus door verkeersexperten gebruikt om zijn diagnoses te kunnen doen.

ABS : sturen of niet?

Kan er met ABS gestuurd worden of niet? Dat is ook een kwestie die bij veel mensen nog niet voldoende genuanceerd is.

Bij wagens is het altijd al duidelijk geweest: ABS laat toe om uit te wijken. Dat kan omdat die wagen stabiel op zijn vier wielen staat en er kan perfect van richting veranderd worden wanneer het ABS zijn werk doet.
Bij moto’s was het jarenlang ook duidelijk : ABS laat NIET toe om uit te wijken. Alle grip die de motorbanden kunnen bieden worden gebruikt om maximaal te remmen. Er is géén grip op overschot om nog efkes schuin te gaan en uit te wijken. ABS bij motorfietsen diende eenvoudigweg om rechtop te blijven tijdens je noodstop. Dat liet je toe om te blijven remmen tot op het uiterste einde. Zonder ABS ging je op je bakkes en een schuivende moto glijdt véél verder dan een hard remmende moto. Op Youtube kan je daarover best wat demonstratieve filmpjes vinden.

Maar alles evolueert, en zo ook de ABS-systemen. Sinds twee, drie jaar zijn de ABS-systemen in staat om rekening te houden met de hellingshoek van de moto. Op hellingshoek registreert dit slimme ABS de mate waarin de banden zijwaarts wegslippen en het zorgt er voor dat de remdruk mindert als er teveel zijwaartse slip optreedt. Dus met deze motorfietsen moet het dan ook mogelijk zijn om tijdens een noodstop uit te wijken zonder schadelijke gevolgen. Binnenkort zullen we daarvan de eerste filmpjes wel op het internet kunnen vinden. Je vindt deze geavanceerde ABS-systemen oa. op de nieuwste Ducati Mulitstrada en de nieuwste KTM Adventures.

Kort samengevat : lange tijd was ABS op een motorfiets in een bocht levensgevaarlijk, maar met de allerallernieuwste systemen kan het wel degelijk !

ABS verplicht vanaf 2016 op nieuwe moto’s: goede of slechte zaak?

Wel, na al deze informatie denk ik dat het antwoord heel simpel is : het is een goede zaak. Iedereen gaat er baat bij hebben : ervaren rotten en beginners, de chauffeurs en de andere betrokkenen. Want iedereen zal harder kunnen remmen en daarbij gaat alles beter onder controle zijn.

Leuk toemaatje:

www.koac-npc.com/Flex/Site/Download.aspx?ID=12228

Een artikel over waarom nieuwe wegen slechter remmen en hoe men de stroefheid van wegdek meet.

You are here: Home Motorrijden Rijtechnieken Motorrijden Rijtechnieken ABS: noodstops in grafiekjes